AB Sınırda Karbon Yönetimi Mekanizması (CBAM) geçiş dönemine 1 Ekim 2023’te başladı ve küresel üreticiler ile AB’deki alüminyum, çimento, elektrik, gübre, hidrojen, demir ve çelik ithalatçılarının 31 Ocak 2024 itibariyle düzenlemeyi karşılamaya hazırlanmaları gerekiyor.
CBAM başlangıçta üretimi karbon yoğun olan ve en önemli karbon kaçağı riski altında olan çimento, demir ve çelik, alüminyum, gübre, elektrik ve hidrojen gibi belirli malların ve seçilmiş öncelikli sektör ithalatına uygulanacaktır. Bu genişletilmiş kapsam ile CBAM, tamamen aşamalı olarak devreye girdiğinde, ETS kapsamındaki sektörlerdeki emisyonların %50’sinden fazlasını kapsayacaktır. Geçiş döneminin amacı, tüm paydaşlar (ithalatçılar, üreticiler ve yetkililer) için bir pilot ve öğrenme dönemi olmak ve kesin dönem için metodoloji geliştirmek üzere gömülü emisyonlar hakkında faydalı bilgiler toplamaktır.
Komisyon ayrıca ithalatçıların bu hesaplamaları yapmasına ve raporlamasına yardımcı olmak için özel bilişim teknolojisi araçlarının yanı sıra geçiş mekanizması başladığında işletmeleri desteklemek için ayrıntılı rehberlik, eğitim materyalleri ve eğitimler de geliştirdi. İthalatçılardan 1 Ekim 2023’ten itibaren dördüncü çeyrek verilerini toplamaları istenecekken, ilk raporlarının ancak Ocak 2024 sonuna kadar sunulması gerekmektedir.
Kalıcı sistem 1 Ocak 2026’da yürürlüğe girdiğinde, ithalatçıların her yıl bir önceki yılda AB’ye ithal edilen malların miktarını ve bunların gömülü sera gazlarını beyan etmesi gerekecek. Daha sonra ilgili sayıda CBAM sertifikasını teslim edeceklerdir. Sertifikaların fiyatı, salınan CO2 €/tonu cinsinden ifade edilen AB ETS tahsisatlarının haftalık ortalama açık artırma fiyatına bağlı olarak hesaplanacaktır. AB ETS kapsamındaki ücretsiz tahsisin aşamalı olarak kaldırılması, 2026-2034’te CBAM’nin aşamalı olarak devreye girmesiyle paralel olarak gerçekleşecektir.
Geçiş Dönemi CBAM Kaydı
Komisyon, ithalatçıların CBAM yükümlülüklerinin bir parçası olarak uygulamaları ve raporlamalarına yardımcı olmak için CBAM Geçiş Dönemi Kaydı’nı geliştirdi. Kayıtlara erişim, ithalatçının yerleşik olduğu Üye Devletin Ulusal Yetkili Otoritesi (NCA) aracılığıyla talep edilebilecektir.
Geçiş Dönemi CBAM Kaydı sistemine giriş için link: https://cbam.ec.europa.eu/declarant
Sınırda Karbon Yönetimi Mekanizması resmi AB web sitesi sayfası linki: Carbon Border Adjustment Mechanism (europa.eu)
